केवळ २२ कि.मी. रेल्वे जोडणीने बदलू शकते मराठवाडा, शिर्डी, पुणे व दक्षिण भारताचे भविष्य; रामचंद्र पिल्दे यांची केंद्र-राज्य सरकारकडे जोरदार मागणी

xtreme2day   06-06-2026 20:46:04   25732799

केवळ २२ कि.मी. रेल्वे जोडणीने बदलू शकते मराठवाडा, शिर्डी, पुणे व दक्षिण भारताचे भविष्य; रामचंद्र पिल्दे यांची केंद्र-राज्य सरकारकडे जोरदार मागणी

वैजापूर / छत्रपती संभाजीनगर (विशेष प्रतिनिधी) - मराठवाडा, शिर्डी, नाशिक, पुणे–चाकण औद्योगिक क्षेत्र तसेच आंध्रप्रदेश व तेलंगणा राज्यांना अधिक वेगवान, सुलभ आणि आर्थिकदृष्ट्या सक्षम रेल्वे संपर्क देणाऱ्या रोटेगाव–उक्कडगाव–संवत्सर (कोपरगाव) या केवळ २२ कि.मी. रेल्वे जोडणी प्रकल्पाला तातडीने मंजुरी द्यावी, अशी जोरदार मागणी जलव्यवस्थापन अभ्यासक व सामाजिक कार्यकर्ते रामचंद्र कमल कृष्णराव पिल्दे यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि केंद्रीय रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांच्याकडे केली आहे.

विशेष म्हणजे, दक्षिण मध्य रेल्वेकडे यासंदर्भातील प्रस्ताव पूर्वीपासून अस्तित्वात असल्याचे सांगितले जात असून, सध्या चर्चेत असलेल्या नव्या नाशिक–शिर्डी–संगमनेर–चाकण–पुणे वेगवान रेल्वे मार्गाशी या २२ कि.मी. जोडणीचा समन्वय साधल्यास महाराष्ट्राच्या विकासाला नवे परिमाण मिळू शकते, असे मत पिल्दे यांनी व्यक्त केले आहे.

केवळ २२ कि.मी. अंतर; पण लाखो नागरिकांना थेट लाभ

पिल्दे यांच्या मते, अनेकदा शेकडो किलोमीटरच्या रेल्वे प्रकल्पांवर चर्चा होते; मात्र अत्यल्प अंतराच्या जोडणीमुळे लाखो प्रवासी, भाविक, विद्यार्थी, शेतकरी, उद्योजक आणि व्यापारी यांना थेट लाभ मिळण्याची क्षमता या प्रकल्पात आहे.

छत्रपती संभाजीनगर, जालना, परभणी, नांदेड, हिंगोली, लातूर आणि बीड या जिल्ह्यांना शिर्डी, नाशिक, पुणे आणि चाकण औद्योगिक क्षेत्राशी अधिक प्रभावी रेल्वे संपर्क उपलब्ध होऊ शकतो.

साईभक्तांसाठी ठरू शकतो ऐतिहासिक निर्णय.

आंध्रप्रदेश, तेलंगणा आणि दक्षिण भारतातील लाखो भाविक दरवर्षी शिर्डी येथे दर्शनासाठी येतात. प्रस्तावित जोडणीमुळे त्यांचा प्रवास वेळ आणि अंतर दोन्ही मोठ्या प्रमाणावर कमी होण्याची शक्यता आहे.

तसेच शिर्डी दर्शनानंतर नाशिक, पंचवटी, गोदावरी घाट आणि त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंग येथे जाणाऱ्या भाविकांसाठीही हा मार्ग अत्यंत उपयुक्त ठरू शकतो.

धार्मिक पर्यटनाचा नवा कॉरिडॉर

शिर्डी–नाशिक–त्र्यंबकेश्वर हा धार्मिक पर्यटन पट्टा अधिक सक्षम करण्यासाठी ही जोडणी महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते. भविष्यातील कुंभमेळा, मोठे धार्मिक सोहळे आणि पर्यटन व्यवस्थापनासाठीदेखील हा मार्ग उपयुक्त ठरेल.

पुणे–चाकण उद्योग क्षेत्राला नवी जोड

देशातील अग्रगण्य औद्योगिक पट्ट्यांपैकी एक असलेल्या चाकण क्षेत्राशी मराठवाड्याचा अधिक वेगवान संपर्क निर्माण झाल्यास रोजगार, गुंतवणूक, वाहतूक आणि औद्योगिक विकासाला चालना मिळेल.

मराठवाड्यातील युवकांसाठी रोजगाराच्या नव्या संधी निर्माण होण्यास मदत होईल, असेही पिल्दे यांनी नमूद केले आहे.

शिर्डी एमआयडीसी आणि संरक्षण क्षेत्रालाही फायदा

शिर्डी परिसरात विकसित होत असलेल्या औद्योगिक प्रकल्पांना, गोदाम व्यवस्थेला, पर्यटन क्षेत्राला आणि संरक्षण-संबंधित उद्योगांना या रेल्वे संपर्काचा मोठा लाभ होऊ शकतो.

मुख्यमंत्री आणि रेल्वेमंत्र्यांनी विशेष लक्ष घालावे

या प्रकल्पासाठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केंद्रीय रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांच्याशी समन्वय साधून विशेष आढावा घ्यावा, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

तसेच मराठवाड्यातील सर्व खासदार, लोकप्रतिनिधी, उद्योग संघटना, व्यापारी संघटना, सामाजिक संस्था आणि श्री साईबाबा संस्थान ट्रस्ट यांनी या विषयावर एकत्रित भूमिका घेऊन पाठपुरावा करावा, असे आवाहनही करण्यात आले आहे.

साई संस्थानची भूमिका ठरू शकते निर्णायक

शिर्डीतील लाखो भाविकांच्या हितासाठी श्री साईबाबा संस्थान ट्रस्टने या प्रकल्पाला पाठिंबा देत रेल्वे मंत्रालय आणि महाराष्ट्र शासनाकडे अधिकृत शिफारस करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.

"ही केवळ रेल्वे जोडणी नाही; विकासाचा नवा सेतू आहे"

"रोटेगाव–उक्कडगाव–संवत्सर ही केवळ २२ कि.मी. रेल्वे जोडणी नसून मराठवाडा, शिर्डी, नाशिक, पुणे, तेलंगणा आणि आंध्रप्रदेश यांना जोडणारा विकासाचा नवा सेतू आहे. शासनाने या प्रकल्पाकडे केवळ रेल्वे काम म्हणून न पाहता राष्ट्रीय विकासाच्या दृष्टीने विचार करावा," असे रामचंद्र पिल्दे यांनी म्हटले आहे.

या मागणीमुळे आता मराठवाडा, उत्तर महाराष्ट्र, पुणे विभाग तसेच आंध्रप्रदेश आणि तेलंगणा येथील लोकप्रतिनिधी व संबंधित यंत्रणा या विषयाकडे कितपत गांभीर्याने पाहतात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

केवळ २२ किलोमीटर रेल्वेमार्गाने बदलू शकते दोन राज्यांचे भविष्य; शासनाने ही सुवर्णसंधी गमावू नये

रोटेगाव–उक्कडगाव–संवत्सर (कोपरगाव) रेल्वे जोडणीसाठी रामचंद्र पिल्दे यांची दूरदृष्टीपूर्ण भूमिका चर्चेत

कोपरगाव (विशेष प्रतिनिधी) - देशात अनेक मोठमोठ्या रेल्वे प्रकल्पांवर हजारो कोटी रुपयांचा खर्च केला जातो. अनेकदा शेकडो किलोमीटरचे नवे रेल्वेमार्ग उभारले जातात. परंतु काही प्रकल्प असे असतात की ज्यांचे अंतर कमी असते, मात्र त्यांचे परिणाम संपूर्ण प्रदेशाचे आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक चित्र बदलण्याची क्षमता ठेवतात. रोटेगाव–उक्कडगाव–संवत्सर (कोपरगाव) या केवळ २२ किलोमीटर रेल्वे जोडणीचा प्रस्ताव हा त्यापैकीच एक आहे. आज महाराष्ट्रात नाशिक–शिर्डी–संगमनेर–चाकण–पुणे या वेगवान रेल्वे संपर्काच्या शक्यतांवर चर्चा सुरू असताना, मराठवाड्यातील सामाजिक कार्यकर्ते व जलव्यवस्थापन अभ्यासक रामचंद्र कमल कृष्णराव पिल्दे यांनी या प्रस्तावाला एक व्यापक विकासदृष्टी दिली आहे.

त्यांच्या मते, हा विषय केवळ रेल्वे विभागाचा नसून मराठवाडा, उत्तर महाराष्ट्र, पुणे विभाग, तेलंगणा आणि आंध्रप्रदेश यांच्या भविष्यातील विकासाशी संबंधित आहे.

विकासाचे गणित केवळ अंतराचे नसते

रेल्वे नियोजनात अनेकदा मोठ्या प्रकल्पांना प्राधान्य मिळते; परंतु जगभरातील यशस्वी वाहतूक व्यवस्थेचा इतिहास पाहिला तर अनेक विकासक्रांती लहान पण धोरणात्मक जोडण्यांमुळे घडलेल्या दिसतात.

रोटेगाव–कोपरगाव जोडणी ही अशाच प्रकारची संधी आहे.

केवळ २२ किलोमीटर अंतर जोडले गेल्यास छत्रपती संभाजीनगर, जालना, परभणी, नांदेड, हिंगोली, लातूर आणि बीड या संपूर्ण मराठवाड्याचा संपर्क शिर्डी, नाशिक आणि पुणे–चाकण औद्योगिक पट्ट्याशी अधिक परिणामकारक पद्धतीने प्रस्थापित होऊ शकतो.

साईभक्तांच्या सोयीचा प्रश्न की राष्ट्रीय पर्यटन धोरणाचा?

दरवर्षी लाखो साईभक्त आंध्रप्रदेश, तेलंगणा आणि दक्षिण भारतातून शिर्डी येथे येतात.

हे भाविक केवळ शिर्डी दर्शन करून परत जात नाहीत. त्यांपैकी मोठा वर्ग नाशिक, पंचवटी, गोदावरी तट, त्र्यंबकेश्वर ज्योतिर्लिंग, मुक्तिधाम आणि इतर धार्मिक स्थळांनाही भेट देतो.

म्हणजेच हा प्रश्न केवळ रेल्वे संपर्काचा नाही; तर शिर्डी–नाशिक–त्र्यंबकेश्वर या राष्ट्रीय धार्मिक पर्यटन साखळीच्या बळकटीकरणाचा आहे.

भारत सरकार धार्मिक पर्यटनाला प्रोत्साहन देत असताना अशा प्रकारच्या प्रकल्पांकडे दुर्लक्ष करणे योग्य ठरणार नाही.

मराठवाड्याच्या औद्योगिक भविष्यासाठी महत्त्वाचा दुवा

आज पुणे–चाकण परिसर देशातील सर्वात वेगाने विकसित होणाऱ्या औद्योगिक केंद्रांपैकी एक मानला जातो.

वाहन उद्योग, अभियांत्रिकी, उत्पादन क्षेत्र, निर्यात व्यवसाय आणि आधुनिक सेवा उद्योगांचा हा प्रमुख पट्टा आहे.

मराठवाड्यातील युवक, उद्योजक, व्यापारी आणि उद्योग क्षेत्राला या विकासाशी अधिक थेट जोडण्याची क्षमता या रेल्वे मार्गात आहे.

विशेष म्हणजे, कमी खर्चातील ही जोडणी भविष्यातील मोठ्या औद्योगिक गुंतवणुकीचे दार उघडू शकते.

शिर्डी एमआयडीसी आणि संरक्षण क्षेत्रालाही चालना

शिर्डी परिसरात विकसित होत असलेल्या औद्योगिक क्षेत्रांना, गोदाम व्यवस्थेला, पर्यटन उद्योगाला आणि संरक्षणसंबंधित सेवा क्षेत्राला रेल्वे संपर्काचे मोठे महत्त्व आहे.

आज देशात लॉजिस्टिक खर्च कमी करण्यावर भर दिला जात आहे. अशा वेळी या प्रकारचे धोरणात्मक रेल्वे दुवे भविष्यातील आर्थिक वाढीचे आधारस्तंभ ठरू शकतात.

हा केवळ मराठवाड्याचा विषय नाही

या प्रस्तावाचे महत्त्व इतके व्यापक आहे की त्याचा विचार केवळ महाराष्ट्राच्या चौकटीत करून चालणार नाही.

यामुळे—

- महाराष्ट्राला फायदा होईल,

- तेलंगणाला फायदा होईल,

- आंध्रप्रदेशातील भाविकांना फायदा होईल,

- धार्मिक पर्यटनाला फायदा होईल,

- उद्योग क्षेत्राला फायदा होईल,

- रेल्वे महसूल वाढेल,

- स्थानिक रोजगार वाढतील.

म्हणूनच हा प्रकल्प "प्रादेशिक मागणी" म्हणून नव्हे तर "राष्ट्रीय संपर्क विकास प्रकल्प" म्हणून पाहण्याची आवश्यकता आहे.

लोकप्रतिनिधींनी आता पुढाकार घ्यावा..

अनेकदा प्रकल्पांची कल्पना शासनाकडे असते, निधीची शक्यता असते, तांत्रिक मार्ग उपलब्ध असतो; मात्र स्थानिक पातळीवर एकत्रित पाठपुरावा नसल्याने प्रकल्प वर्षानुवर्षे रखडतात.

रोटेगाव–कोपरगाव जोडणीच्या बाबतीत ही चूक होऊ देता कामा नये.

मराठवाड्यातील खासदार, आमदार, जिल्हा परिषद, उद्योग संघटना, व्यापारी संघटना, सामाजिक संस्था तसेच उत्तर महाराष्ट्र आणि पुणे विभागातील लोकप्रतिनिधींनी या विषयावर एकत्रित भूमिका घेण्याची वेळ आली आहे.

साई संस्थानची भूमिका निर्णायक ठरू शकते

शिर्डी हे देशातील प्रमुख श्रद्धास्थान असल्याने या प्रकल्पाचा सर्वात मोठा लाभ साईभक्तांना होणार आहे. म्हणून श्री साईबाबा संस्थान ट्रस्टने या विषयात पुढाकार घेत रेल्वे मंत्रालय आणि महाराष्ट्र शासनाकडे अधिकृत भूमिका मांडल्यास निर्णय प्रक्रियेला गती मिळू शकते

मुख्यमंत्री आणि रेल्वेमंत्र्यांसाठी संधी

महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि केंद्रीय रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांच्यासाठी हा प्रकल्प केवळ रेल्वे काम नसून प्रादेशिक संतुलित विकासाचे उदाहरण ठरू शकतो.

अनेकदा इतिहास मोठ्या निर्णयांमुळे नव्हे, तर योग्य वेळी घेतलेल्या दूरदृष्टीपूर्ण निर्णयांमुळे घडतो.

रोटेगाव–उक्कडगाव– संवत्सर ही २२ किलोमीटरची रेल्वे जोडणी अशाच निर्णयांपैकी एक ठरू शकते. आज गरज आहे ती या प्रस्तावाकडे केवळ रेल्वे विभागाच्या फाईलमधील एक नोंद म्हणून न पाहता, मराठवाडा, शिर्डी, नाशिक, पुणे, तेलंगणा आणि आंध्रप्रदेश यांना विकासाच्या एका नव्या सूत्रात बांधण्याची संधी म्हणून पाहण्याची. कारण काही वेळा विकासाचे अंतर शेकडो किलोमीटरचे नसते, ते केवळ २२ किलोमीटरचे असते.

Just 22 Kilometres Could Transform the Future of Maharashtra and South India: A Strategic Railway Link Awaiting Attention

Ramchandra Pilde Calls for Priority Action on the Rotegaon–Ukkadgaon–Sanvatsar (Kopargaon) Rail Connectivity Proposal

Pune (Special Report) - In an era when railway development is increasingly viewed as a catalyst for economic growth, regional integration, industrial expansion, and tourism development, some of the most transformative projects are not necessarily the longest or the most expensive. Sometimes, a strategically located missing link of just a few kilometres can unlock opportunities worth billions in economic activity and benefit millions of citizens.

One such proposal is the long-discussed Rotegaon–Ukkadgaon–Sanvatsar (Kopargaon) railway connectivity project, requiring only about 22 kilometres of new railway construction. Social activist and water management researcher Ramchandra Kamal Krishnarao Pilde has urged the Government of Maharashtra, the Ministry of Railways, and senior railway authorities to treat this project as a strategic national connectivity initiative rather than merely a regional railway proposal.

A Small Railway Link with Extraordinary Potential

At a time when discussions are underway regarding the proposed Nashik–Shirdi–Sangamner–Chakan–Pune high-speed or rapid rail corridor, transportation planners have a unique opportunity to integrate the long-pending Rotegaon–Kopargaon connection into a larger vision of regional development.

The proposed 22-kilometre link has the potential to create a direct and more efficient rail network connecting:

Chhatrapati Sambhajinagar (Aurangabad)

Jalna

Parbhani

Nanded

Hingoli

Latur

Beed

Shirdi

Nashik

Pune

Chakan Industrial Belt

Such connectivity would significantly improve passenger movement, freight transportation, tourism circulation, and industrial accessibility across multiple regions.

A Missing Link That Could Benefit Millions of Pilgrims

Every year, millions of devotees from Andhra Pradesh, Telangana, Karnataka, and other southern states travel to Shirdi, one of India's most important spiritual destinations.

A substantial number of these pilgrims also visit Nashik, Panchavati, the Godavari riverfront, and the sacred Trimbakeshwar Jyotirlinga.

The proposed railway link would help establish an integrated Shirdi–Nashik–Trimbakeshwar Pilgrimage Circuit, reducing travel time, improving convenience, and encouraging greater tourism activity throughout the region.

This is not merely a transportation project; it is a tourism multiplier with long-term economic benefits.

Strengthening National Integration Through Rail Connectivity

The importance of railway infrastructure extends beyond transportation.

Railways create economic corridors, facilitate labour mobility, encourage investments, support educational access, and strengthen cultural exchange.

The Rotegaon–Kopargaon link could emerge as a strategic bridge connecting Marathwada with North Maharashtra, Pune Metropolitan Region, Telangana, and Andhra Pradesh.

Such connectivity aligns closely with India's vision of balanced regional development and integrated infrastructure planning.

A Major Opportunity for Industrial Growth

The Pune–Chakan belt has emerged as one of India's most significant manufacturing and automotive hubs.

Improved rail access between Marathwada and this industrial region could:

Enhance logistics efficiency

Reduce transportation costs

Encourage industrial investments

Improve labour mobility

Support warehousing and freight operations

Generate employment opportunities for youth

Infrastructure experts have consistently highlighted that strategic connectivity often determines the pace of regional economic growth.

Potential Benefits for Shirdi Industrial Development

The Shirdi region is witnessing increasing industrial and infrastructure investments, including industrial estates, service sectors, logistics activities, and tourism-related development.

Enhanced railway connectivity would further strengthen:

Industrial expansion

Tourism infrastructure

Hospitality sector growth

Warehousing networks

Regional trade and commerce

The proposal therefore deserves evaluation not only from a passenger transportation perspective but also from an economic development standpoint.

Railway Authorities Have an Opportunity to Create a High-Impact Project

Railway administrations often face the challenge of identifying projects that deliver maximum public benefit with relatively modest infrastructure investment.

The Rotegaon–Ukkadgaon–Sanvatsar (Kopargaon) link appears to be one such opportunity.

Compared with many large-scale railway projects requiring extensive land acquisition and massive investments, this proposal offers the possibility of generating substantial regional benefits through a comparatively short railway extension.

This makes it worthy of detailed technical evaluation, traffic assessment, economic viability analysis, and strategic planning at the highest levels of railway administration.

Time for Collective Action

Development projects of regional and national significance require coordinated support from:

Ministry of Railways

Railway Board

South Central Railway

Central Railway

Government of Maharashtra

Public representatives

Industrial associations

Tourism stakeholders

Shri Saibaba Sansthan Trust, Shirdi

A unified approach could help accelerate feasibility reviews, planning processes, and future implementation.

Shri Saibaba Sansthan's Role Could Be Crucial

Given that millions of Sai devotees stand to benefit from improved railway connectivity, Shri Saibaba Sansthan Trust has a significant stake in this proposal.

A formal recommendation from the Trust highlighting the benefits for pilgrims, tourism, local employment, and regional development could provide additional momentum to the project.

An Opportunity for Visionary Leadership

Major infrastructure transformations are not always created by the largest projects.

Quite often, they begin with the recognition of a strategically important missing link.

The proposed Rotegaon–Ukkadgaon–Sanvatsar (Kopargaon) railway connection represents an opportunity to improve connectivity between Marathwada, Shirdi, Nashik, Pune, Telangana, and Andhra Pradesh while simultaneously supporting tourism, industry, logistics, and regional growth.

For railway planners, policymakers, and government leaders, this proposal deserves serious consideration—not simply as another railway line, but as a potential catalyst for long-term economic and social development.

Because sometimes the distance between opportunity and transformation is not hundreds of kilometres.

Sometimes, it is just 22 kilometres.