xtreme2day 04-06-2026 21:13:18 253879703
भारतातील प्रमुख धरण ; देशाच्या जलव्यवस्थापनात, अन्नसुरक्षेत आणि ऊर्जा निर्मितीत महत्त्वाची भूमिका ! भारत हा नद्यांचा आणि जलसंपत्तीचा समृद्ध देश आहे. भारतातील ही धरणे देशाच्या जलव्यवस्थापनात, अन्नसुरक्षेत आणि ऊर्जा निर्मितीत महत्त्वाची भूमिका बजावतात. त्यामुळे त्यांना आधुनिक भारताच्या विकासाचे आधारस्तंभ मानले जाते. सिंचन, पिण्याचे पाणी, जलविद्युत निर्मिती, पूर नियंत्रण आणि औद्योगिक विकासासाठी देशात अनेक मोठी धरणे बांधण्यात आली आहेत. भारतातील काही प्रमुख धरणे - १. भाक्रा नांगल धरण नदी: सतलज राज्य: हिमाचल प्रदेश व पंजाब भारतातील सर्वात महत्त्वाच्या बहुउद्देशीय प्रकल्पांपैकी एक. सिंचन आणि जलविद्युत निर्मितीसाठी प्रसिद्ध. २. टिहरी धरण नदी: भागीरथी राज्य: उत्तराखंड भारतातील सर्वात उंच धरणांपैकी एक. जलविद्युत निर्मिती व पाणीपुरवठ्यासाठी महत्त्वाचे. ३. सरदार सरोवर धरण नदी: नर्मदा राज्य: गुजरात गुजरात, राजस्थान, महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेशला पाणीपुरवठा. सिंचन व पिण्याच्या पाण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त. ४. हिराकूड धरण नदी: महानदी राज्य: ओडिशा जगातील सर्वात लांब मातीच्या धरणांपैकी एक. पूर नियंत्रणासाठी महत्त्वपूर्ण. ५. नागरजुनसागर धरण नदी: कृष्णा राज्य: तेलंगणा व आंध्र प्रदेश भारतातील सर्वात मोठ्या दगडी धरणांपैकी एक. शेतीसाठी मोठ्या प्रमाणात पाणी उपलब्ध करून देते. ६. कोयना धरण नदी: कोयना राज्य: महाराष्ट्र महाराष्ट्रातील प्रमुख जलविद्युत प्रकल्प. राज्याच्या वीज उत्पादनात मोठे योगदान. ७. इंदिरा सागर धरण नदी: नर्मदा राज्य: मध्य प्रदेश भारतातील सर्वाधिक जलसाठा क्षमता असलेल्या धरणांपैकी एक. ८. कृष्णराज सागर धरण नदी: कावेरी राज्य: कर्नाटक दक्षिण भारतातील महत्त्वाचे सिंचन प्रकल्प. धरणांचे महत्त्व शेतीसाठी सिंचन सुविधा पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा जलविद्युत निर्मिती पूर नियंत्रण औद्योगिक विकासाला चालना मत्स्यव्यवसाय आणि पर्यटनाला प्रोत्साहन
