चोल साम्राज्याचा शाही वारसा परतला! नीदरलँडने भारताला सोपवल्या ११व्या शतकातील ऐतिहासिक 'अनैमंगलम ताम्रपट'

xtreme2day   17-05-2026 19:06:01   143722230

चोल साम्राज्याचा शाही वारसा परतला! नीदरलँडने भारताला सोपवल्या ११व्या शतकातील ऐतिहासिक 'अनैमंगलम ताम्रपट' 

​पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नीदरलँड दौऱ्यादरम्यान भारताला एक मोठे सांस्कृतिक आणि राजनैतिक यश मिळाले आहे! डच सरकारने ११व्या शतकातील ऐतिहासिक 'अनैमंगलम ताम्रपट' (Anaimangalam Copper Plates) अधिकृतपणे भारताला सुपूर्द केले आहेत. चोल राजवंशाच्या सर्वात महत्त्वाच्या ऐतिहासिक नोंदींपैकी हा एक मौल्यवान दस्तऐवज आहे. 

​

जगभरातील इतिहासकारांमध्ये 'लायडेन प्लेट्स' (Leiden Plates) म्हणून प्रसिद्ध असलेले ३० किलो वजनाचे हे शाही दस्तऐवज सुमारे २५० वर्षांपूर्वी डचांच्या वसाहतवादी राजवटीत देशाबाहेर गेले होते. नीदरलँडच्या लायडेन युनिव्हर्सिटीने १६० हून अधिक वर्षे आपल्या उच्च सुरक्षा असलेल्या तिजोरीत ते सुरक्षित ठेवले होते. आता या ऐतिहासिक ठेव्याची सन्मानपूर्वक घरवापसी झाली आहे. 

​

हा मध्ययुगातील जमिनीच्या मालकी हक्काचा आणि शाही आदेशांचा एक विशाल समूह आहे. यामध्ये:

​२१ मोठ्या आणि ३ लहान तांब्याच्या पट्या एका अवाढव्य गोलाकार तांब्याच्या अंगठीने जोडलेल्या आहेत.

​या अंगठीवर चोल साम्राज्याचे प्रतीक असलेला 'बसलेला वाघ', पराभूत पांड्य साम्राज्याचे प्रतीक असलेल्या 'दोन मासे', चेर साम्राज्याचे प्रतीक असलेले 'धनुष्य' आणि एक 'शाही छत्र' कोरलेले आहे. 

​हे ताम्रपट भारताचे दोन सर्वात शक्तिशाली सागरी सम्राट - राजराज चोल प्रथम (९८५-१०१४ ईस्वी) आणि त्यांचे सुपुत्र राजेंद्र चोल प्रथम (१०१४-१०४४ ईस्वी) यांच्या सुवर्णकाळाची साक्ष देतात.

​ताम्रपटावर काय लिहिले आहे? (द्विभाषिक शिलालेख):

१००५ ईस्वीमध्ये श्रीविजय साम्राज्याच्या (सध्याचा इंडोनेशिया) राजाने तामिळनाडूच्या नागपट्टिनम येथे 'चूडामणी विहार' नावाचा भव्य बौद्ध मठ बांधला होता. सम्राट राजराज चोल प्रथम यांनी या मठाच्या देखभालीसाठी समृद्ध अशा 'अनैमंगलम' गावाचा संपूर्ण महसूल दान केला होता. त्यांच्या याच आदेशाचा आदर करत त्यांचा मुलगा राजेंद्र चोल प्रथम यांनी हे रेकॉर्ड कायमस्वरूपी सुरक्षित राहावे म्हणून ते तांब्याच्या पट्यांवर कोरून घेतले होते. यावर चोल शासकांची वंशावळ, कर सवलती आणि स्थानिक प्रशासनाचे नियम कोरलेले आहेत. 

​सांस्कृतिक आणि धार्मिक महत्त्वाचा पुरावा:

हे ताम्रपट सिद्ध करतात की मध्ययुगीन भारतात हिंदू राजांनी बौद्ध संस्थांना सक्रियपणे आर्थिक मदत दिली, जी धार्मिक सहिष्णुतेचा एक ठोस पुरावा आहे. तसेच, दक्षिण भारत आणि आग्नेय आशियामधील मजबूत सागरी व्यापारी संबंधही यातून स्पष्ट होतात. याच ऐतिहासिक कथेने कल्कि यांच्या प्रसिद्ध 'पोन्नियिन सेल्वन' या कादंबरीला प्रेरित केले होते. 

​नीदरलँड सरकारने २०२२ मध्ये वसाहतकालीन सांस्कृतिक कलाकृती त्यांच्या मूळ देशाला कोणत्याही शर्तीशिवाय परत करण्याचे राष्ट्रीय धोरण बनवले. भारताच्या सातत्यपूर्ण राजनैतिक प्रयत्नांमुळे आज आधुनिक सांस्कृतिक मुत्सद्देगिरीचा हा एक मोठा विजय झाला आहे!